Są winnice, pałace, kolorowe jeziora po dawnych kopalniach, a zaraz obok miejsca, których absolutnie się tutaj nie spodziewaliśmy. Jednym z nich jest Międzyrzecki Rejon Umocniony, czyli ogromny system niemieckich fortyfikacji. Na powierzchni wygląda dość niepozornie: betonowe konstrukcje rozrzucone pośród pól i lasów. A pod ziemią? Cały system korytarzy, pomieszczeń i umocnień!
Do MRU wybraliśmy się od strony Pniewa, gdzie zaplanowano dla nas krótszą trasę zwiedzania. I choć była ona dobrym wprowadzeniem do tego niezwykłego miejsca, po wyjściu mieliśmy niedosyt. To miejsce ma w sobie coś, co sprawia, że chce się zobaczyć więcej: kolejne korytarze, pomieszczenia i pozostałości dawnej fortyfikacji. Pod ziemią czeka naprawdę sporo ciekawej historii!
Jak zaplanować zwiedzanie Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego? Którą trasę wybrać i czego spodziewać się na miejscu? Czytajcie dalej!
Czym właściwie jest Międzyrzecki Rejon Umocniony?
Międzyrzecki Rejon Umocniony (MRU) to rozbudowany system niemieckich fortyfikacji zbudowany w latach 30-tych XX wieku na terenach między Odrą a Wartą. Jego zadaniem była obrona wschodniej granicy Niemiec przed potencjalnym atakiem od strony Polski. Budowę rozpoczęto w 1936 roku, a prace przerwano w 1939 roku.
Plan zakładał wybudowanie ponad 35 kilometrów podziemnych tuneli. Miały one łączyć poszczególne schrony, koszary, magazyny i pomieszczenia techniczne. I w dużej mierze udało się go w tym czasie zrealizować!
Trudno wyobrazić sobie skalę tego przedsięwzięcia, dopóki nie zejdzie się pod ziemię. Dziś fragment podziemi można zwiedzać w Pniewie, w ramach tras turystycznych Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy. Do wyboru jest kilka wariantów zwiedzania: od krótkiej, półtora godzinnej trasy po kilkugodzinną wyprawę pod ziemią.
Zwiedzanie Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego
Naszą wizytę w MRU rozpoczęliśmy od strony Pniewa, skąd wyruszyliśmy na najłatwiejszą, liczącą około 1,5 kilometra długości trasę zwiedzania. To dobra okazja, żeby zobaczyć ten militarny kompleks od środka, ale zdecydowanie zbyt krótko, żeby poznać cały jego podziemny świat.
Ale zanim jeszcze zeszliśmy pod ziemię, minęliśmy rzędy betonowych tzw. zębów smoka, czyli imponującą zaporę przeciwczołgową, której zadaniem było zatrzymanie nacierających pojazdów bojowych.
Następnie weszliśmy do schronu Pz.W. 717. Już tutaj można było zobaczyć, jak przemyślana była konstrukcja całego systemu – schron nie funkcjonował jako samodzielny obiekt, ale był połączony z rozbudowanym zapleczem znajdującym się pod ziemią.
Z Pz.W. 717 przeszliśmy do podziemnego zespołu koszarowo-technicznego. Kolejne pomieszczenia i długie betonowe korytarze doskonale pokazują, jak rozbudowane było zaplecze całej fortyfikacji. Zachowane elementy infrastruktury pozwalają lepiej wyobrazić sobie, jak wyglądało codzienne życie żołnierzy, którzy mieli tutaj stacjonować.
Nasza trasa prowadziła w kierunku Pz.W. 716 i momentami wydawała się niemal nie mieć końca! I do tego ta świadomość, że to tylko niewielki fragment całego MRU, robiła swoje.
Po kilkunastu minutach spaceru coraz mocniej docierało do nas, że to nie jest po prostu bunkier, a cały podziemny organizm: z korytarzami, pomieszczeniami i zapleczem potrzebnym do jego funkcjonowania. A na koniec musieliśmy jeszcze pokonać kilkadziesiąt schodów, by przez jeden z obiektów fortyfikacji wydostać się z powrotem na powierzchnię.
I tu czekała na nas jeszcze dodatkowa atrakcja: powrót na teren muzeum bojowym transporterem opancerzonym BTR-152. Przejazd jest dodatkowo płatny, ale dla nas był świetnym uzupełnieniem zwiedzania i niezłą frajdą.
Czy warto odwiedzić Międzyrzecki Rejon Umocniony?
Jeśli lubicie miejsca z historią, nietypowe atrakcje i zwiedzanie, które trochę wykracza poza standardowy spacer po muzeum, Międzyrzecki Rejon Umocniony zdecydowanie warto dopisać do swojego planu podróży po Lubuskiem. To jedno z tych miejsc, które trudno wyobrazić sobie przed wizytą – dopiero zejście do środka pokazuje, jak rozbudowany był cały system.
Po naszej krótkiej trasie mieliśmy trochę niedosyt. Jeśli macie więcej czasu i interesuje Was historia fortyfikacji, to zdecydowanie warto sprawdzić te dłuższe warianty zwiedzania.
Jak zaplanować zwiedzanie MRU?
W Pniewie dostępnych jest kilka tras zwiedzania: krótka, długa, ekstremalna oraz powierzchniowa. Różnią się nie tylko długością, ale też przebiegiem i zakresem tego, co można zobaczyć. Ważna jest pora roku. Od 15 października do 15 kwietnia obowiązuje okres ochronny zimujących nietoperzy. W tym czasie część podziemnych korytarzy i obiektów zostaje wyłączona ze zwiedzania, a przebieg tras jest zmieniony, żeby nie niepokoić hibernujących zwierząt.
Zwiedzanie podziemnych tras odbywa się wyłącznie z przewodnikiem. Warto pamiętać o wygodnym obuwiu i ubraniu odpowiednim do warunków panujących pod ziemią. Przed przyjazdem najlepiej sprawdzić aktualny cennik, godziny zwiedzania, dostępność poszczególnych tras i zasady rezerwacji na oficjalnej stronie MRU.
Co jeszcze warto zobaczyć w Lubuskiem?
Jeśli planujecie dłuższy wyjazd po Lubuskiem, warto połączyć wizytę w MRU z innymi atrakcjami regionu. Możecie wyruszyć Lubuskim Szlakiem Wina i Miodu, odwiedzając lokalne winnice i poznając kulinarne tradycje regionu. A wyjątkowy krajobraz po dawnej działalności górniczej, z kolorowymi jeziorkami i ścieżkami idealnymi na spacer podziwiać możemy w Geoparku Łuk Mużakowa.
Międzyrzecki Rejon Umocniony zwiedziliśmy na zaproszenie Polskiej Organizacji Turystycznej